از : 1 . بيمارستانى كه ابو الحسن على بن عيسى در سال 302 در ناحيه حربيه از نواحى بغداد احداث و ابو عثمان سعيد بن يعقوب الدمشقى را عهده‌دار آن كرد . 2 . بيمارستانى كه به‌نام مادر مقتدر معروف بود . . . و نفقه و هزينهء آن هر ماهى ششصد دينار بود . 3 . بيمارستانى كه مقتدر به اشارت سنان در باب الشّام ( دروازهء شام ) ساخت . شايد علت تأسيس اين سه بيمارستان بزرگ در مدت 4 سال ، اين بود كه در سالهاى 301 و 302 بيماريهاى عفونى و امراض دموى ناگهان شيوع يافت ، خواستند كوتاهى و قصورى كه در قرن سوم در امر تأسيس بيمارستانها شده جبران شود . . . مسلما رازى در مدتى كه در بيمارستان رياست داشته در يكى از دو بيمارستان اخير به امر معالجه و مداواى بيماران اشتغال داشته و اطبّاى بسيارى تحت نظر او نكات پزشكى را مىآموخته‌اند . در اين زمان علم پزشكى چنان ترقى كرد ، كه چند سال پس از مرگ رازى ، مقتدر به علت تشخيص نادرستى كه يكى از اطبّا داده بود دستور داد كه محتسبان ، پزشكانى را كه امتحان به « سنان » نداده‌اند از معالجهء بيماران منع كنند ، امتحان انجام شد ، و تعداد امتحان‌دهندگان افزون از 860 نفر بود ، با اينكه پزشكان خليفه و اطباى مشهور ، از اين امر مستثنى بودند . . . » « 1 » ( اخبار الحكما ، ص 131 ) . بيمارستان عضد الدوله در بغداد ساختمان بيمارستان عضد الدوله در بغداد سه سال طول كشيد و در سال 982 ميلادى پايان يافت . ابو سعيد عبيد اللّه در اين مورد مىنويسد : « عضد الدوله پدرم را از شيراز فرا خواند و در بيمارستان خود در بغداد به كار گماشت و در عين‌حال او را پزشك خاص خود كرد ، در آن بيمارستان كحّالان زبردست ، از قبيل ابو نصر بن الدهالى و جرّاحانى چون ابو الخير و ابو الحسن بن النقاه و ديگران نيز خدمت مىكرده‌اند . » قفطى مىنويسد كه تعداد كاركنان بيمارستان عضدى جمعا هشتاد نفر بود ، كه از آن جمله بايد از ابن مندويهء اصفهانى نام برده شود . عبد الله بن جبرئيل ، نام تعداد زيادى از اطباى اين بيمارستان را قيد كرده است كه از آن جمله ابو الحسن على ابراهيم بن بكس ( بكوس ) است كه درس داروسازى مىداد . . . » « 2 »

--> ( 1 ) . به نقل از مقدمه سيرة الفلسفيّه ، به قلم دكتر مهدى محقق ، ص 9 به بعد . ( 2 ) . تاريخ پزشكى ايران ، اثر الگود ، تلخيص از ص 237 .